Hız – Yol – Zaman Hesaplama – Konu Anlatımı

Hız – Yol – Zaman (Sabit Hızlı Hareket)

Sabit hızlı hareket, cismin hızının zaman boyunca değişmediği (ivmenin 0 olduğu) harekettir. Bu durumda hareketin matematiği çok nettir: yol, hız ve zaman arasında doğrusal bir ilişki vardır.

1) En Temel Formül

s = v · t

• s: alınan yol (metre, m)
• v: hız (m/s veya km/sa)
• t: zaman (saniye, s)

Formülü ters çevirerek diğerlerini buluruz

• Hız: v = s / t
• Zaman: t = s / v

2) Birimler ve Dönüşümler

Fizikte standart birim sistemi (SI) genelde m, s ve m/s kullanır. Günlük hayatta ise hız çoğunlukla km/sa verilir:

• km/sa → m/s: v(m/s) = v(km/sa) / 3.6
• m/s → km/sa: v(km/sa) = v(m/s) × 3.6

Örnek: 72 km/sa = 72 / 3.6 = 20 m/s

3) Sabit Hız Ne Demek? (Fizik Yorumu)

Sabit hız demek, cismin her saniye aynı miktarda yol almasıdır.

• Hız değişmez → ivme a = 0
• Yol-zaman grafiği düz çizgidir (doğru)
• Hız-zaman grafiği yatay çizgidir

4) Grafikler: v–t ve s–t Ne Anlatır?

4.1) Hız–Zaman Grafiği (v–t)

Sabit hızlı harekette v–t grafiği yatay bir doğru olur.

Çok kritik bilgi: v–t grafiğinin altındaki alan = alınan yol

Eğer hız sabitse: alan = v × t olur. Bu da zaten s = v · t formülünün grafik yorumudur.

4.2) Yol–Zaman Grafiği (s–t)

Sabit hızlı harekette yol zamana göre doğrusal artar. Grafiğin eğimi (s–t grafiğinin eğimi) hızdır.

5) Bu Hesaplayıcı Ne Yapıyor?

5.1) Modlar

• Hız + Zaman → Yol: s = v · t
• Yol + Zaman → Hız: v = s / t
• Yol + Hız → Zaman: t = s / v

5.2) Tablo Mantığı

Tablo 0'dan başlayıp t'ye kadar her Δt adımında zamanı, sabit hızı ve alınan yolu gösterir.

6) Adım Adım Örnek (Klasik)

Diyelim ki bir araç v = 10 m/s hızla t = 12 s gidiyor.

• Yol: s = v · t = 10 × 12 = 120 m

7) Sık Yapılan Hatalar

• Birim karıştırmak: km/sa ile m/s aynı değil.
• Zamanı 0 veya negatif girmek: Fizikte zaman negatif olamaz, t > 0 olmalı.
• Çok küçük Δt seçmek: Çok satır oluşur, sayfa ağırlaşır.

Not: Bu anlatım, ivmesiz (a=0) ve doğrusal hareket varsayımıyla hazırlanmıştır.