Çözelti Seyreltme (M₁·V₁ = M₂·V₂) – Konu Anlatımı
Bu sayfada Çözelti Seyreltme (M₁·V₁ = M₂·V₂) hesabının mantığını, nasıl kullanıldığını ve dikkat edilmesi gerekenleri bulursun.
Çözelti Seyreltme Nedir?
Seyreltme, derişik (stok) bir çözeltinin üzerine çözücü (çoğunlukla su) ekleyerek çözeltinin derişimini düşürme işlemidir. Miktar aynı kalır, dağıldığı hacim artar.
Kimyada bu işlem özellikle laboratuvarda çok kritiktir: pek çok deneyde "1 M stok asit" gibi hazır güçlü çözeltiler bulunur ama deneyin kendisi 0.1 M, 0.01 M gibi daha seyreltik çözeltiler ister.
İşin Kalbi: Çözünen Madde Miktarı Değişmez
Seyreltmede çözünen madde azalmaz ve artmaz; sadece toplam hacim büyür. Bu, "maddenin korunumu"nun çözeltilere uygulanmış hâlidir.
Formülden V₁ Nasıl Bulunur?
- M₁: stok derişim
- V₁: stoktan alacağın hacim
- M₂: hedef derişim
- V₂: hazırlamak istediğin son hacim
Adım Adım Örnek
1.0 M stoktan 0.1 M, 250 mL çözelti hazırla:
- V₁ = (0.1 × 250) / 1.0 = 25 mL stok al
- Vsu = 250 − 25 = 225 mL su ekle
- Seyreltme katsayısı = 1.0 / 0.1 = 10 kat
Hata Yapmamak İçin 5 Altın Kural
- Birim tutarlılığı: V₁ ve V₂ aynı birimde olmalı (mL–mL veya L–L).
- Aynı derişim birimi: C₁ ve C₂ aynı tür olmalı.
- C₂ ≤ C₁: aksi "seyreltme" değil "deriştirme" olur.
- Rakam kontrolü: V₁ genellikle V₂'den küçük çıkar.
- Asit güvenliği: Asidi suya ekle — suyu aside değil.
Özet: Seyreltme = "çözünen aynı, hacim artar". En güvenilir yol: önce mol mantığını kur, sonra M₁·V₁ = M₂·V₂ ile hesapla.